Sevilma Bahçesi

Toprağın sürülmediği, sulamanın hiç yapılmadığı ve hatta ağaçların dikilmediği bir zeytinlik hayal edin. İmkânsız gibi gelebilir—ama bu yöntem, Ege Bölgesi’nin kadim zeytinliklerinde dört bin yılı aşkın süredir varlığını sürdürüyor. Dikim yerine yabani zeytinlerin aşılanmasıyla oluşan bu kadim üretim havzaları, insanlık tarihindeki en eski ve en dirençli gıda üretim biçimlerinden birini temsil ediyor.

Tüm zamanları aşan bu yaşam biçiminin örneklerinden iyi korunmuş biri de, İzmir’in Orhanlı Vadisi’nde yer alan Sevilma Bahçesi. Burası, Sevilma düşüncesinin ilham kaynağı değerli annemiz Sevil Eken’in on yılı aşkın bir süre yaşamış olduğu yer. Bahçemiz 2024 yılında Türkiye’nin resmen tanınan ilk Slow Food Çiftliği olmaya hak kazandı ve hızla büyüyen Slow Food agroekoloji hareketinin parçalarından biri haline geldi. 

Sevilma Bahçesi, İzmir’in eşsiz kadim üretim havzalarının küçük ama yaşayan bir parçası. Burası, değerli komşularımız Orhanlı Vadisi halkının zeytin ağaçları ve tüm diğer canlılarla uyum içinde yaşadığı bir ekosistem. Bu kadim üretim modeli, döngüsel kültürün dört ana ilkesi üzerinde yükseliyor: Birbirimizle uyum, doğamızla uyum, geçmişle uyum ve değişimle uyum.

Sevilma Bahçesi’nin Orhanlı Temesealtı’ndaki yerleşkesi bir üretim yeri olduğu kadar, aynı zamanda bir deneyim noktası. Yerleşkenin kalbinde yer alan taş bina Ercan Baba Zeytinyağı Fabrikası, Ege’nin yerel mimarisini yansıtıyor. Ancak burası sadece bir üretim yeri değil; misafirlerin buluştuğu, çocukların oynadığı, ziyaretçilerin doğayı içine çektiği yaşayan bir paylaşım alanı. Yücel Sönmez Zeytinyağı Kütüphanesi de bu binanın bir parçası. Ziyaretçilerimiz burada 70 farklı zeytin çeşidinden ve terruardan elde edilen yağları tadıyor ve Slow Food Presidium zeytinyağının hikayesine dahil oluyor.

Sevilma Bahçesi’nin Eski Orhanlı sınırları içinde yer alan iki zeytinliği ise kökleri yaban, dalları evcil sıra dışı zeytin ağaçlarının yaşadığı bir kültür ve doğa mirası. Burada hiçbir şekilde kimyasal zehir kullanmıyor, toprağı sürmüyoruz. Koyun, keçi ve yaban hayvanları zeytinliklerin arasında rahatça dolaşabiliyor.

Sevilma Bahçesi’nin çok küçük bir parçasını oluşturduğu bu kadim üretim havzası, Orhanlı Vadisi’nin batı kesimlerinde geniş alanlar kaplıyor. Nadir ve tehlike altındaki bu zeytin üretim sistemi, 2023 yılında UNESCO tarafından Somut Olmayan Kültürel Miras olarak koruma altına alındı.

Burada aynı zamanda Türkiye’nin tek Slow Food Presidium zeytinyağı üretiliyor. Slow Food Presidium, yok olma tehlikesi altındaki gıda ürünlerini koruyor ve üreticiler arasında işbirliğini teşvik ediyor. Sevilma’nın üretim tesisi olan Ercan Baba Zeytinyağı Fabrikası, Ege’nin presidium zeytinyağlarını üretmeyi ve yaşatmayı kendine hedef edinmiş Türkiye’deki tek tesis.

Orhanlı Vadisi kadim üretim havzası bir kültür ve doğa mirası olduğu kadar aynı zamanda geleceğin dünyasının sorunları karşısında çözüm önerileri sunuyor: İklim değişikliği baskısı altında kıt su kaynakları nasıl en verimli şekilde kullanılabilir? Toprak verimliliği doğayla uyumlu şekilde nasıl artırılabilir? Adil üretimi sürdürmek için gerekli toplumsal ve ekonomik modeller nedir?

Sevilma Bahçesi’nin temsil ettiği kadim agroekolojik üretim alanları, karşı karşıya kaldığımız bu karmaşık sorulara binlerce yıldır doğruluğunu korumuş, yalın ve uygulanabilir cevaplar sunuyor.

Sevilma Bahçesi aşağıdaki bölümlerden oluşuyor:

• Eski Orhanlı’da 17 dönüm ve 12.5 dönüm büyüklüklerinde Ege Zeytinleri Kadim Üretim Havzası niteliğinde iki zeytinlik
• Orhanlı Temesealtı’nda 10 dönüm büyüklüğünde 15 yıldır agroekolojik ilkelerin uygulandığı karışık meyve ağaçları olan bahçe.
• 10 dönümlük bahçenin içinde geleneksel Ege mimarisinden ilham alarak yapılmış bir zeytinyağı üretim tesisi – Erban Baba Zeytinyağı Fabrikası.
• Erban Baba Zeytinyağı Fabrikası’nın parçası olan Yücel Sönmez Zeytinyağı Kütüphanesi.
• Sevima Akademi ve ziyaretçilerimiz için sofra, buluşma ve eğlenme alanı olarak olarak işlev gören kapalı alanlar ve bunlarla bağlantılı bir dış bahçe.
• Temesealtı’ndaki 10 dönümlük bahçe içinde çocuklar için oyun, öğrenme ve yürüyüş alanları (hazırlık aşamasında).